Bekijk je de cijfers in de verslavingszorg, dan valt het meteen op. In klinieken, groepen en statistieken zijn mannen duidelijk in de meerderheid. Dat roept vragen op. Zijn mannen gevoeliger voor verslaving? Of spelen er andere factoren mee die bepalen wie zichtbaar wordt en wie niet?
Tussen de cijfers en de werkelijkheid
Op papier lijken mannen dus vaker verslaafd. In de praktijk ligt het genuanceerder. Mannen drinken gemiddeld meer alcohol, gebruiken vaker illegale drugs en gokken meer. Daardoor komen zij ook vaker in aanraking met politie, bedrijfsartsen en huisartsen. Dat zijn precies de plekken waar je problemen worden gesignaleerd en je wordt doorverwezen naar de zorg. Als vrouw blijf je vaker onder de radar.
Biologie speelt een rol, maar is niet alles
Lichamelijk reageren mannen en vrouwen verschillend op middelen. Vrouwen worden vaak sneller afhankelijk als ze eenmaal beginnen. Artsen noemen dat het telescoping-effect. De weg van recreatief gebruik naar verslaving is korter. Tegelijkertijd gebruiken mannen gemiddeld grotere hoeveelheden. Dat maakt hun probleem zichtbaarder en maatschappelijk lastiger te negeren.
Verschillen per verslaving
Het verschilt sterk per middel. Bij alcohol en drugs zijn mannen oververtegenwoordigd. Bij medicatie zoals slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen zie je juist meer vrouwen. Ook eetstoornissen en bepaalde gedragsverslavingen komen vaker bij vrouwen voor. Toch worden die minder snel als klassieke verslaving herkend en belanden ze minder vaak in een afkickkliniek.
Cultuur en schaamte
Mannen krijgen in veel culturen meer ruimte om over de schreef te gaan. Een man die te veel drinkt wordt vaak gezien als iemand die het gezellig heeft. Een vrouw krijgt sneller een stigma opgeplakt. Dat zorgt ervoor dat je als vrouw je gebruik langer verbergt. Je functioneert vaak nog wel, zorgt voor je gezin of werk, terwijl de verslaving al stevig aanwezig is.
Wanneer komt iemand in behandeling
Mannen komen vaker via externe druk in zorg. Denk aan problemen op het werk, rijbewijzen die worden ingevorderd of juridische conflicten. Vrouwen zoeken gemiddeld later hulp en doen dat vaker uit eigen beweging, vaak pas als de schade lichamelijk of relationeel groot is. Dat verklaart waarom behandelgroepen bij instellingen zoals THE YOUTURN vooral uit mannen bestaan.
Verandering zichtbaar
De verschillen worden kleiner. Jongere generaties vrouwen drinken en gebruiken meer dan eerdere generaties. Weekendbinge drinken is onder jonge vrouwen bijna gelijk aan dat van mannen. Dat zie je langzaam terug in de instroom van zorg. Hulpverleners merken dat de balans verandert, al blijft de meerderheid man.
Zorg die past
Steeds meer professionals erkennen dat mannen en vrouwen andere routes naar verslaving hebben. En dus ook andere behoeftes in hun herstel. Een prive afkickkliniek kijkt tegenwoordig nadrukkelijk naar gender, achtergrond en sociale context. THE YOUTURN staat bekend als een plek waar die verschillen serieus worden genomen, zonder er een label op te plakken.
Conclusie
Er zijn meer mannen in de verslavingszorg, maar dat betekent niet automatisch dat mannen vaker verslaafd zijn. Ze vallen sneller op, gebruiken zichtbaarder en worden vaker doorverwezen. Vrouwen raken minstens zo diep verstrikt, maar vaak stiller en sneller. Het verschil zit niet alleen in de verslaving zelf, maar vooral in hoe de samenleving ermee omgaat.
