In het kort
Queer is een overkoepelend woord voor mensen die zich niet herkennen in de traditionele hokjes voor seksuele oriëntatie of gender. Gebruik het alleen voor iemand die zichzelf zo noemt.
- BetekenisNiet hetero en/of niet cisgender
- LetterlijkEngels voor vreemd, eigenaardig
- De Q in lhbtiq+Staat voor queer
- VuistregelAlleen als zelfbenaming
Je komt het woord steeds vaker tegen, van de Q in lhbtiq+ tot Queer & Pride Amsterdam. Toch is niet altijd duidelijk wat ermee bedoeld wordt. Dat komt doordat queer meerdere dingen kan betekenen.
De betekenis van queer
Kennisinstituut Movisie omschrijft queer als “een overkoepelende term voor iedereen die zich niet kan vinden in de traditionele hokjes”. Het woord wordt op drie manieren gebruikt:
- Als persoonlijke identiteit: iemand noemt zichzelf queer omdat woorden als lesbisch, homo of bi te beperkend voelen.
- Als parapluterm: een verzamelnaam voor iedereen die niet hetero of niet cisgender is, zoals in “de queer gemeenschap”.
- Als denkrichting: in de wetenschap staat queer theory voor het bevragen van vaste ideeën over gender en seksualiteit.
Een goede Nederlandse vertaling is er niet. Daarom gebruiken we gewoon het Engelse woord.
Waar komt het woord vandaan?
Queer is een oud Engels woord voor vreemd of eigenaardig. Vanaf het eind van de negentiende eeuw werd het een scheldwoord voor homoseksuele mannen. Eind jaren tachtig, tijdens de aidscrisis, begonnen activisten het woord terug te claimen. De New Yorkse actiegroep Queer Nation, opgericht in 1990, maakte de leus “We’re here! We’re queer! Get used to it!” beroemd.
In hetzelfde jaar gebruikte de wetenschapper Teresa de Lauretis voor het eerst de term queer theory. In Nederland is het woord sindsdien ingeburgerd. De Amsterdamse Pride heet sinds 2023 officieel Queer & Pride Amsterdam.
De Q in lhbtiq+
De Q staat voor queer. Soms wordt er ook questioning mee bedoeld: nog zoekend naar je oriëntatie of identiteit. Welke afkorting je tegenkomt, verschilt per organisatie. De Rijksoverheid schrijft lhbtiq+, Movisie lhbtiqa+ en het CBS LHBTQIA+. Volgens het CBS rekent 18 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder zich tot die groep, ongeveer 2,7 miljoen mensen. Hoeveel van hen zichzelf queer noemen, is niet gemeten.
Verschil met non-binair, panseksueel en biseksueel
- Non-binair gaat over gender: je voelt je niet (alleen) man of vrouw.
- Biseksueel betekent dat je valt op meer dan één gender.
- Panseksueel betekent dat je valt op mensen, ongeacht hun gender.
- Queer is breder en kan over oriëntatie, over gender of over allebei gaan.
Lees ook onze uitleg over lesbisch, panseksueel, biseksueel en andere voorkeuren.
Mag je iemand queer noemen?
Alleen als die persoon het woord zelf gebruikt. Door de geschiedenis als scheldwoord vindt niet iedereen het prettig. Vooral jongeren gebruiken het als geuzennaam. Movisie raadt aan queer niet automatisch als label op anderen te plakken en mensen zichzelf te laten benoemen. Twijfel je, vraag het dan gewoon.
Bronnen
- Movisie, de Q van queer
- Iedereen is anders, uitleg lhbtiq+
- CBS, Nederland telt 2,7 miljoen LHBTQIA+ personen (2024)
- Rijksoverheid, gelijke rechten lhbtiq+ personen
Laatst bijgewerkt: 10 oktober 2026.
